Dubito, ergo cognito, ergo sum

Vừa ăn cơm vừa ‘tư duy’ tiếp theo cái trend này. Câu trên hay được nói là của René Descartes, nhưng cũng có thuyết cho rằng bị viết thêm. Nhưng không quan trọng là của ai, vì trước đó Plato hay nhiều triết gia khác cũng nói tới chuyện tư duy rồi, và cái Dubito gắn liền với Khai sáng thức tỉnh và Phục Hưng.

Bây giờ giải nghĩa cái câu Latin này đã, Ignorancia iuris nocet nhưng người Việt quen kiểu tao đéo biết nên tao đéo có tội, nên đầu tiên phải giải thích luật đã, rồi sẽ xử và tuyên án, hê hê. Tiếng Latin chia ngôi, cho nên không cần chữ Tôi, mà chia ngôi của động từ đã xác nhận ai đang nói rồi. Ergo tức là ‘cho nên’ – therefore. Dubito là nghi ngờ, đặt dấu hỏi – Doubt trong tiếng Anh đó, hơi giống đúng không. Cognito cũng có trong tiếng Anh Cognition, (re)cognise… nhận biết. Sum là tồn tại – to be. Tôi nghi ngờ, cho nên tôi tư duy, cho nên tôi tồn tại. Bạn chỉ tồn tại khi nào bạn đặt câu hỏi về chính mình và suy nghĩ về chính mình – Tôi là ai?

Từ nhỏ tới lớn bạn sống trong một quá trình tạm gọi là xã hội hóa – các chuyên gia dịch thuật thấy chữ socialization thì dịch như vậy, nhưng nếu chữ xã hội hóa ở VN quá đồng nghĩa với chữ tư nhân hóa – privatisation thì phải tìm chữ khác thôi. Cái primary – sơ cấp – socialisation là khi còn nhỏ, bạn bắt chước người ta nói chữ ba, mẹ, cầm đũa, bla bla bla, rồi tiếp theo đó là đi học, rồi ảnh hưởng của tôn giáo (và lý tưởng đảng cộng sản hay đoàn thanh niên trong trường hợp VN), và bị báo chí ngu hóa, bị đồng nghiệp trong cơ quan ngu hóa, bạn bè thấp hèn hóa v.v. Nên có nhiều cái bạn tưởng là đương nhiên nhưng thực ra là điều sai bị lặp đi lặp lại hàng triệu lần và ‘xã hội hóa’ vào bản thân mình. Cho nên bạn cứ xét đoán người này người kia mà không hiểu là người ta ngày càng thêm nhìn thấy cái ngu của mình qua những nhận xét đó (con chuột nhìn thấy con chuột khác và biết nó không nhìn thấy mình, hê hê).

Như vậy bạn thực sự không tư duy và không tồn tại, bạn chỉ là một con vẹt được điểm 10 trong tất cả các kỳ thi học thuộc lòng, và được cấp bằng tiến sĩ vẹt, phong làm giáo sư vẹt, hiệu trưởng vẹt, cả một nền giáo dục vẹt cho ra một lũ ‘vừa khùng vừa điên, chung qui cũng tại vua Hùng’, hê hê. Ai biết câu thơ đó không, tui đọc cho nghe: Chung qui cũng tại vua Hùng, đẻ ra một lũ vừa khùng vừa điên, thằng khôn thì đã vượt biên, còn lại một lũ vừa điên vừa khùng… đụng chạm nha, nhưng tui chỉ nhắc lại câu thơ nghe được rất nhiều lần bên Đông Âu thôi, biết nhìn vào cái xấu xí của mình mới là tồn tại, biết mình khùng điên mới là tỉnh táo. Ok, tiếp tục.

Khi bị đặt câu hỏi, thế cuối cùng tôi là ai, tôi là cái bỏ mẹ gì, như chị Hoài cùng đám triết gia vớ vỉn bên Đức một ngày đẹp trời ăn nhậu và hỏi nhau Ta Là Was – tiếng Đức là Cái Bỏ Mẹ gì, chưa được tới Wo – Ai. Đó cũng là lúc thức tỉnh, Doubt, Dubito, nghi vấn về bản thân. Thế tao có tồn tại không nhỉ, rạch mặt tới nhà Bá Kiến hỏi chơi. Hê hê. Và thế là bắt đầu tư duy.

Bây giờ thế nào gọi là tư duy? Có tư duy đúng và có tư duy sai, cũng có tư duy chỉ đúng khi dùng đúng chỗ. Đơn giản thôi, lấy ngay Đề Cát đó (nhớ không phải thằng quan Đề Cát Điện Biên Phủ đâu nhé, hi hi), cái hệ tọa độ của ông ta rất tốt cho ngành giải tích, nhưng lại không thể dùng đi biển được, vì trái đất thiệt ra đâu có phẳng, cứ canh theo kinh tuyết vĩ tuyến mà coi, lên Bắc Cực thì 3 góc tam giác cộng với nhau không phải là 180 độ nữa mà là 90+90+90 = 270 độ. Lúc đó người ta lại phải dùng hệ tọa độ góc của Euclit, mà ngành robot cũng dùng rất tiện. Bây giờ bay ra không trung cũng phải dùng hệ tọa độ khác, tức là phương pháp khác. Hay máy bay đó, có ai biết là tại sao máy bay phả lên thật cao không, hi hi, lại 1 ‘phạm trù’ khác nữa rồi, bữa nào rảnh tui nói tiếp. Nói túm lại là có những tư duy phù hợp chỗ này nhưng không phù hợp chỗ kia. Ví dụ như cùng nhìn cơ thể bạn đi, ngành sinh vật sẽ thấy tế bào, bác sĩ thấy vi trùng, khớp xương, vật lý có thể sẽ thấy trong suốt, vì có những tia xuyên qua cơ thể bạn được, mà tính ra ngay cả phân tử nước cũng chỉ là các điện tử xoay quanh hạt nhân và ở giữa là… trong suốt. Nhìn từ xã hội học thì bạn lại là 1 cá thể, nhìn từ chính trị bạn có thể là vô danh tiểu tốt hay lãnh đạo quan trọng, v.v.

Nhưng đơn giản nhứt là khi đặt câu hỏi Tôi là ai?, bạn đã phải tìm phương pháp luận để tư duy. Nói chung là 1 cái tam giác. Đầu tiên là ontology – thực thể, thực tại, rồi epistemology – là cái hiểu biết, cái nhận thức của bạn, và nối giữa chúng là methodology – tức là phương pháp để ‘đi từ vật chất đến ý thức’. Mác đã đưa ra một phương pháp nhận thức vô cùng hay về xã hội, con người, và thế giới. Nhưng tui tin tắc 100 sinh viên ở VN chắc 99 người đéo hiểu gì về nó. Tui hồi trước cũng hiểu, nhưng can tội dám dạy cho thằng thầy môn triết học, đi bộ đội về, hết bổ túc văn hóa là tới trường đảng cho nên đéo biết gì và ghét nên cho tui 3/10 điểm, hi hi, trong khi 3 năm lớp 10-11-12 tui luôn được 10 điểm trên 10 cho môn chủ nghĩa Mác Lê Nin, Kinh tế chính trị và Lịch sử Đảng (nghiên cứu biện chứng). Lại lạc đề. Tức là bạn là nhà khoa học thì bạn phải xác định bạn là ai, bạn nghiên cứu cái gì, nó có tồn tại hay không (ontology), bạn có khả năng hiểu nó không (epistemology) và bạn có phương pháp phù hợp để hiểu nó không. Bạn nói bạn biết dùng cuốc và xẻng, và bạn muốn dùng nó để sử dụng máy tính điện tử. Fine. hê hê, ok thôi. Nhưng tui nghĩ nếu bạn dùng quyển sách ghi mã lập trình, instruction hay đại khái kiểu như vậy thì sẽ tiết kiêm được vô số thời gian và hiệu quả hơn. Người khác cũng có thể nói rằng, bạn đéo biết tư duy máy tính, chỉ biết tư duy cuốc xẻng, tức là bạn vẫn sống trong thời agrarian, tức là xã hội nông nghiệp, rất tiến bộ so với xã hội nuôi gia súc du canh du cư, rất tiến bộ ở thời điểm cách nay chừng vài ngàn năm cho đến vài chục ngàn năm, hê hê, chứ chưa phải là con người của thời công nghiệp, tư bản, chưa nói gì đến thời hiện đại hay hậu hiện đại.

Bạn là ai? Thôi tui đi đọc sách và tiếp tục tìm hiểu coi tui là ai đây. Enjoy life man (woman).

Tags:

5 Responses to “Dubito, ergo cognito, ergo sum”

  1. HT Says:

    Trong lịch sử , thường là các triết gia lỗi lạc được đời sau ca ngợi hết lời thì lúc đương thời , xã hội ko mấy hiểu họ và triết lý của họ . Ngay cả ông René Descartes cũng từng làm cho mọi người vô cùng ngạc nhiên khi cầm 1 ngọn đèn cháy sáng đi giữa ban ngày . Khi được hỏi tại sao làm như vậy , ông ấy trả lời rằng : ” Tôi đi tìm một NGƯỜI ! ” . Không biết lúc bấy giờ , có bao nhiêu người hiểu ông ấy nói gì ? …. Thêm 1 chuyện nhỏ về René Descartes : ông sống vô cùng giản dị , chỉ cần những thứ tối thiểu …. 1 hôm , ông thấy 1 chú bé uống ước bằng cách bụm 2 bàn tay hứng nước từ vòi , ông liền về nhà đập bể luôn cái chén uống nước duy nhất của mình và nói : ” Chú bé đó đã chỉ cho ta thấy ta có 1 vật thừa ! ” ???.
    Mẩu chuyện trên nghe có vẻ khó mà được chấp nhận trong thời nay , nhưng nó nói lên 1 khía cạnh trong tính cách của triết gia này .

  2. 2Ti Says:

    “Chung qui cũng tại vua Hùng, đẻ ra một lũ vừa khùng vừa điên, thằng khôn thì đã vượt biên, còn lại một lũ vừa điên vừa khùng… ” Hi hi…em cũng thấy mình đang điên khùng đây😛

  3. BanMaiTỏaHương ® Says:

    “Cho nên bạn cứ xét đoán người này người kia mà không hiểu là người ta ngày càng thêm nhìn thấy cái ngu của mình qua những nhận xét đó “

    Em thích câu này của anh. Ngày xưa chả biết Chaien là ai cả, nên chẳng bao giờ nói chuyện nên tránh đi việc bị Chaien cho là ngu. Hehe.

  4. BanMaiTỏaHương ® Says:

    À mà em biết lắm người ko bị anh nói là ngu, nhưng em đọc lên vẫn thấy sờ tu pịt thế nào í.

  5. NgocLan Says:

    “tui tin tắc 100 sinh viên ở VN chắc 99 người đéo hiểu gì về nó. Tui hồi trước cũng hiểu…”
    ối thì ra giờ mới biết Chaien là người duy nhất trong số 100 người hiểu được phương pháp nhận thức của Mác là gì! Ghê thật! Thế sao Chaien không vì sự nghiệp con em chúng ta mà đi dạy triết hay CNKH… để lấy ví dụ cụ thể cho chúng hiểu nhỉ!
    Kekekke
    Đọc bài của anh thực sự là nhức cái đầu và lùng bùng lỗ tai, nhưng lại cứ phải đọc để hiểu thêm cái gì đó ngoài “cơm áo gạo tiền” và cũng mong không nằm trong số “99 người đéo hiểu gì”!
    Nhưng Chaien cứ vừa viết vừa chửi um trời cứ như không thể chửi người ta ngoài đời thì mang lên đây xả stress vậy!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: