Bản sắc

Tự nhiên hứng lên muốn dịch bài của giáo sang tiếng Việt, nhưng trước hết phải thử coi sẽ dịch kiểu nào – dịch thẳng, viết/trình bày lại, hay tìm bài nào dễ dễ mới trình bày sang tiếng Việt. Nên thử chạy một đoạn từ essay thẳng sang tiếng Việt coi sao, pà con ném đá đê. Cái này nói chung khá quan trọng. Rất nhiều người Việt nói chữ bản sắc dân tộc, nhưng họ hiểu gì về bản sắc, hiểu gì về dân tộc, và quan trọng hơn nữa, hiểu gì về chữ bản sắc dân tộc nối liền với nhau? (ad 10Oct http://en.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Szacki tác giả là đc này, để tui tiện làm một cái post cho wikipedia luôn, hi hi. http://vi.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Szacki xong rồi đây, chừng này tạm đủ, wởn sẽ viết thêm nữa, hê hê, quyển giáo khoa tư tưởng xã hội học đang nằm sẵn trên kệ cạnh bộ Encyklopedia Socjologji)

Khi đem khái niệm bản sắc vào “thế giới cuộc sống” – tức là nói theo cách khác, đồng nhất bản sắc với nhận thức của người mang nó – thì đã tạo ra gút mắc quan trọng về lý thuyết nếu bàn về bản sắc của một tập thể chứ không phải của cá nhân. ở đây tất nhiên không bàn tới khái niệm không tưởng đã bị gạt bỏ từ lâu về “hồn tập thể”, không còn mấy ai quan tâm và không còn lập luận nào để bênh vực, Có nghĩa là ngay từ đầu cần loại trừ kiểu gán cho tập thể một nhận thức – không theo cách hiểu thậm xưng – cũng như là nhận thức được gán cho cá nhân.

Tiên đề mà Antonina Kłoskowska đã đưa ra không cần thiết phải chứng minh. “Không có một tập thể xã hội nào, mà có thể đề cập về khái niệm bản sắc với nó, lại có được một thực thể biết tư duy sản sinh ra cái mà người ta có thể coi như phiên bản của cá nhân ý thức được về bản thân”[1]. Như vậy khi nói rằng dân tộc (hoặc bất kỳ một tạp thể nào khác) có bản sắc được hiểu như nhận thức, tức là tự “định nghĩa” được mình, thì khi đó hoặc là chúng ta đã đi tắt rất nhiều trong tư duy, mà trên thực tế là coi như đa số thành viên, hoặc chỉ một nhóm nào đó – mà theo chúng ta là các đại diện (ví dụ lãnh đạo chính trị hay chẳng hạn như nhà thơ), hoặc đơn giản nói cố, nói theo cảm tính bất chấp thực tế hơn là tư duy logic. Lối lập luận như vậy có thể rất thuyết phục, cho nên thường được dùng trong giáo dục và tuyên truyền, không cần thiết phải chứng minh xem nội dung đó có giá trị ứng dụng như thế nào. Tất nhiên ở đây ý muốn nhắc đến cả từ khái niệm bản sắc tập thể, cho đến ý thức tập thể[2] hay kể cả ký ức tập thể, vấn đề không hiếm khi được đem ra phân tích và, ít ra là bề ngoài, mổ xẻ công bằng. Khó có thể tranh cãi rõ ràng với lối lập luận này, nói chung đáng khâm phục các cố gắng ẩn đằng sau đó nhằm loại trừ các giả thiết xác đáng.

Không có gì lạ, trong các đầu sách khoa học xuất hiện ngày càng thêm rõ ràng quan điểm được xây dựng theo hướng cho rằng nói chung không nên nhắc tới bản sắc tập thể, hoặc cần phải xem nó hoàn toàn khác với bản sắc cá nhân[3], không giống với tập thể của những cá nhân có suy nghĩ và có cảm giác. Vì thế cần phải hỏi xem thành viên của nhóm tự nhận dạng mình như thế nào, hơn là bản sắc của tập thể là như thế nào, vì làm như vậy mới có thể chạm được vào thực tế ứng dụng, hơn là một kết cấu lý thuyết rất đáng ngờ.

Không có gì khó chú ý là cách nhìn như vừa nêu kéo theo nhu cầu phải tái xác nhận quan điểm mà trên thực tế đã quá phổ biến của phương pháp cá nhân luận, mà theo đó “phần tử cơ bản nhất của thế giới xã hội chính là những con người cá nhân, hoạt động ít nhiều theo tính tình và hiểu biết về hoàn cảnh. Tất cả mọi hoàn cảnh phức hợp của xã hội, cơ chế hoặc hiện tượng đều là kết quả từ một tổ hợp cá nhân cùng tính tình của họ, hoàn cảnh, lòng tin, sức lực và môi trường[4].



[1] Theo Antonina Kłoskowska, Tożsamość i identyfikacja narodowa w perspektywie historycznej i psychologicznej, “Kultura i Społeczeństwo” 1992 số.1, trang 132. Cùng tác giả, Kultury narodowe u korzeni, Warszawa, trang 99. Hoặc theo Jurgen Straub, Personal and Collective Identity, trong Heidrun Briese (biên tập), Identity, trang 69

[2] Ví dụ theo Marek Ziółkowski, Wiedza, jednostka, społeczeństwo. Zarys concepcji socjologii wiedzy, Warszawa 1989 trang 141 trở đi. Jadwiga Koralewicz, Marek Ziółkowski, Mentalność Polaków, tái bản Warszawa 2003, trang 222 trở đi.

[3] Ví dụ quan điểm của Kłoskowska, định nghĩa bản sắc dân tộc như là “văn bản chung của văn hóa dân tộc”.

[4] Theo John W.N.Watkins, bản dịch tiếng Ba Lan của Adam Chmielewski, Wyj
aśnienie historii. Indywidualizm metodologiczny i teoria decyzji w naukach społecznych, Wrocław 2001 trang 56.

Tags:

One Response to “Bản sắc”

  1. Nhocmap_in love Says:

    Bài tiếng Việt post lên wikipedia tạm đủ, còn 1 số thông tin quan trọng liên quan đến Jerzy Ryszard Szacki thì chưa đủ, nhưng không sao đọc bản tiếng Anh thì tự hiểu.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: