Xã hội dân sự

Xét lại một loạt các sự kiện từ sau ngày Điếu Cày biểu tình chống TQ thì thấy có vẻ như chính quyền VN bắt đầu chấp nhận một số hình thái cơ bản của xã hội dân sự. XHDS là gì cũng lại là một khái niệm đang được bàn cãi nhiều, và các chuyên gia chẳng hạn như Carl Thayer thì phủ nhận – nói vn chưa hề có, trên cơ sở dẫn chứng là các hội đoàn bị dập tắt hoàn toàn http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/08/080829_politicalcivilso….

Trước hết không phải là khái niệm xã hội dân sự không hề tồn tại ở Vn, gần đây quyển sách của một vị trí giả nào đó đã được NXB Tri Thức xin được giấy phép để in. Trần Quang A thỉnh thoảng lại được cho nói vài câu, các kiểu NGOs cả nước ngoài lẫn VN tự lập (ngoài Hn hơi bị nhiều thôi rồi, liên kết với Unesco) vẫn được hoạt động. Các hội biểu tình như Điếu Cày hồi đầu vẫn “được phép” hoạt động, 8406, thơ đường xá Lý Đợi, nhóm văn nghệ sĩ Tuấn Khanh – Trịnh Cung …, biểu tình kiểu như hội Xa Mẹ ở HN cũng không có vấn đề gì. http://www.nld.com.vn/tintuc/chinh-tri-xa-hoi/240400.asp Thậm chí giăng biểu ngữ như hội này cũng được, hay mấy lần công nhân quanh SG đình công đòi tăng lương…

Vậy đâu là khác biệt giữa biểu tình “được phép” và biểu tình bị bắt giam như Điếu Cày, giữa sinh hoạt văn nghệ “được phép” như Trịnh Cung, Lý Đợi và giao lưu bị khởi tố như Lê Thị Công Nhân, Nguyễn Văn Đài, hay chính xác hơn là khác biệt giữa các hình thái, tổ chức cơ sở của xã hội dân sự được chính quyền Vn (tạm) chấp nhận và những hoạt động công dân bị coi là chống phá cần phải xử lý ngay lập tức? Ai nắm được câu trả lời chính xác chắn chắn sẽ là một nhà hoạt động chính trị xã hội thành công, một thủ lãnh tương lai ở Vn. Trên hiện trường thì các hội nhóm chỉ có thể try-and-error, một phương pháp phổ biến hiện nay trong khoa học, hoặc talk-the-talk, walk-the-walk kiểu học theo các mô hình thành công ở nước khác.

Từ góc độ quan sát có thể khoanh vùng một số khu vực mà câu trả lời có thể nằm ở trong đó. Trước hết là mục tiêu đấu tranh. Nếu không phải là đối mặt trực tiếp với chính quyền như vụ Tòa Khâm Sứ, hay doanh nghiệp có cổ phần nhà nước và các đường dây liên hệ vòng vo như vụ Thái Hà thì không gặp nguy hiểm. Ngay cả đối đầu nhưng chưa ở mức liên kết thành tổ chức như những người khiếu kiện ở Mai văn Thưởng hay ngã tư PN thì cũng tạm yên. Hay các mục tiêu mới xuất hiện như vụ Hoàng Sa Trường Sa thì chính quyền cũng lúng túng không biết phải làm gì, các cháu Xa Mẹ đi hết 1 vòng HN rồi giải tán chả ai bị làm sao, chỉ tội mỗi em Hương can tội đẹp lại lơ ngơ đi quá giờ “qui định” nên bị tóm vào đồn cho muỗi cắn chơi cho chừa, hi hi. An toàn nhất là các cty nước ngoài đang bị phốt, ví dụ báo chí còn vận động dân chúng khiếu kiện Vedan để gây áp lực, hay vụ biểu tình chống cty đạm Cà Mau còn được báo theo đúng lề phải ủng hộ nữa.

Thứ nhì là về mặt tổ chức. Thiên chúa giáo là vấn đề nhạy cảm, đặc biệt là các hội tin lành Memonite dễ bị coi là gián điệp. Phật giáo cũng không phải là an toàn, vì Giáo hội phật giáo thống nhất cũng xếp hàng đầu danh sách, Hòa Hảo Cao Đài cũng vậy, hi hi. Tiếp đến là các tố chức nước ngoài, dễ bị ghép vào tội hoạt động chính trị, cấu kết ngoại bang, từ Nguyễn Gia Kiểng trong các vụ trước đây cho đến nay là Việt Tân, báo đài phản động, hay Human Right Watch, Amnesty International và Nhà báo không biên giới như trong vụ hội nhà báo tự do. Chỉ đặc biệt có Unesco là khá an toàn, cùng các hội mà đang “chơi thân” với nhà nước Vn. Quĩ Ford là chuyên gia hàng đầu về phá vỡ các hệ thống xã hội khép kín của các nước hậu CS nhưng ở Vn hoạt động hơi bị mạnh luôn, hi hi.

Thứ ba là mối quan hệ trực tiếp, nhân viên và cơ quan trực tiếp xử lý vụ việc, nhiều lúc chỉ vì hiềm khích cá nhân, ghét nhau có con xe đẹp hơn là bạn có thể trở thành kẻ thù của nhân dân rồi, hi hi. Yếu tố mạo hiểm – risk khá cao ở Vn, cả trong môi trường kinh doanh lẫn chính trị, xã hội. Khả năng đang đi ngoài đường bị một thằng vô cớ (nhận lầm người) lao vào chém hoặc tạt a-xít là hơi bị cao, còn cao hơn bị tai nạn giao thông nữa. Cho nên câu trả lời dành cho những ai muốn hoạt động chính trị hoặc phát triển xã hội dân sự ở Vn hiện nay là cần mua nón bảo hiểm, hê hê, hoặc kiếm cái biển số đẹp đẹp ai cũng biết là của ai (mang theo ô dù càng tốt? hê hê) thì mới an toàn được phần nào.

Tuy nhiên, xét các hội đoàn – institute là case phổ biến của chính trị học, ngành của các bác như Carl Thayer. Nếu nhìn rộng ra từ toàn ngành xã hội học thì người ta quan tâm hơn vào cái sức mạnh chuyển đổi của toàn xã hội (một cái là thuốc nổ, cái kia là ngòi kích nổ) thông qua các mối quan hệ networking. Nói chung vụ Đất Khâm Sứ và Thái Hà vẫn tiếp tục diễn biến vô cùng lý thú, đáng để theo dõi, cả từ góc độ Công giáo-chính quyền lẫn sự phân hóa giữa ba vị tổng Kiệt – Mẫn và Nhơn, nhất là cha Mẫn ở SG, để coi 1 vị hồng y của Vatcan có thái độ như thế nào trong vụ việc như thế này, hi hi. Mâu thuẫn căng thẳng là lúc dễ nhìn thấy lòng người. Với tui thì ấn tượng nhất là mấy bài hát nghe lặp đi lặp lại – thiên chúa vào nơi tối tăm đem lại công lý gì gì đó. Melody hay, lời cũng rất đi vào lòng người. Bài này cách đây 5-6 năm tui cũng đã từng nghe ở giáo xứ Việt ở London, chắc chắn phải được sáng tác và phổ biến từ trước đó.

Anyway, tự nhiên tuần này 2 ngày nghỉ lại vào đúng giữa tuần, mà lại đúng ngày London trời xám xịt, uống cà phê xong hỏng biết làm gì nữa. Ra rừng thì mưa, đi chơi cũng mưa, thôi chắc đi shopping. Không phải sắm quần áo như các bà các chị đâu à nha, hê hê, đi siêu thị mua đồ ăn về cho cả tuần. Để coi bữa nay mua chai rượu gì đây. Dạo này kinh tế yếu kém, rượu rẻ tiền được quảng cáo ồ ạt, còn rượu mắc tiền giảm giá thảm hại, tha hồ uống.

ad. Mà chưa nhắc tới Hòa Hảo nữa, trên dưới 2 triệu tín đồ, mối thù CS cũng sâu đậm nếu không nói là còn hơn công giáo, tử đạo cũng mạnh hơn, 3-4 đc tẩm xăng đốt dư
i An Giang Đồng Tháp mấy năm rồi, mà lên VNNét thì mất chữ HH, chỉ còn mấy tên nghịch tặc vi phạm pháp luật ngồi trên nóc nhà hô khẩu hiệu rồi tự thiêu vì sợ bị cảnh sát giao thông bắt, mấy ông cha Thái Hà với tòa tổng giám mục HN ăn nhằm gì, hê hê. Nói chung lòng dân Vn còn khác xa mong đợi của một xã hội dân sự phương Tây lắm. Có một vấn đề rất cơ bản mà đa số các nhà hoạt động này nọ không chịu chú ý, là ở châu Á, mà Vn không phải là ngoại lệ, người ta tiếp nhận tôn giáo ở góc độ nghi lễ, tín ngưỡng hơn là tư tưởng, doctrine. Người Việt hiểu thuyết này thuyết nọ, luật này luật nọ, chế độ này chế độ kia, đạo này đạo kia, thể chế này thể chế khác không phải qua logic lý luận đâu, mà là những chọn lựa rất ư là everyday life. Ai quan tâm thì có thể đọc Michael Billig, hoặc dễ hiểu hơn thì có vài nét chấm phá của tớ hồi tuần trước, review quyển sách về Vn của Bradley và cựu CIA Elliott cùng phân tích của David Hunt trên bộ hồ sơ chiêu hồi ở Định Tường: http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/09/080921_bradley_young.shtml

ad http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=detail&ib=111 Bữa nay bàn chuyện Công giáo nên có cơ hội đọc mấy cái hồi ký của cha Đắc Lộ, hơi bị hay, hi hi

Anyway, xã hội dân sự bắt đầu không phải từ hoạt động chính trị từ trên xuống mà, theo tớ, là những nhận thức rất tầm thường từ dưới lên, ví dụ về quyền của trẻ con không bị đánh đập và ngược đãi – mà báo chí Vn đang chịu làm con rối của một số dự án nước ngoài (buồn cười nhỉ, hê hê), quyền không cho chồng trèo lên người một hai một hai không xin phép (hê hê, cũng buồn cười, nhưng thế giới từng có vụ vợ kiện chồng hiếp dâm và thắng kiện), và có lẽ cả cái quyền biểu diễn nghệ thuật không theo thuần phong mỹ tục nữa http://www.sggp.org.vn/vanhoavannghe/2008/9/166284/, nếu không thì làm sao có new concept, làm sao xã hội có thể phát triển được chứ?

ad 26Sep, hóa ra chủ đề xã hội dân sự ở Vn cũng được Sing quan tâm như đc David Koh và Roger Mitton (đc trước ảnh hưởng suy nghĩ của đc sau) http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/09/080924_vietpoliticsplit…

Và một trong những điều kiện cần cho XHDS là nhà báo kiểu như thế này, http://dantri.com.vn/nhipsongtre/Hanh-trinh-cua-mot-quyet-dinh-dung-cam/2008/9/252512.vip nhưng chắc VN còn lâu mới theo kịp TQ

Tags:

One Response to “Xã hội dân sự”

  1. VangAnh Says:

    chưa sát thực tế lắm vì các sv bị P25 cảnh cáo và đưa về nhà trường kiểm điểm khá nhiều…1 số cho tổ trường tổ dân phố đến làm việc…trong đó có các sv thuộc diện COCC…diện COCC nói P25 chỉ giáo dục và nhắc nhở nên diện này cũng ủng hộ P25 làm đúng để đề phòng bọn phản động!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: