John Kleinen

Tiếp tục sự nghiệp điểm sách, bữa nay nói tới đ/c John Kleinen, bây giờ gs hơi bị to ở Đh Amsterdam, trước về nghiên cứu 1 làng ở Vn, và các mối quan hệ academic với Vn hình như ngày càng thêm sâu đậm. Cho nên cần phải coi đ/c này viết cái của khỉ gì. Khá gần với mình, vì cùng là dân anthropology. Tiểu sử đây http://www.assr.nl/scholars/staff/kleinen.html

Còn đây là một số phần trong quyển sách xb ở vn sau chuyến field work http://books.google.com/books?hl=en&id=KPh-1hWqMbkC&dq=John+%2B+Kleinen&print…

Có thể thấy là Kleinen theo trường phái nhân học cổ điển, đi thực địa giống ethnologist, và tầm nghiên cứu tập trung vào 1 làng, ví dụ như cái làng ở Hà Bắc nọ (sau thành Hà Tây và rồi là Hà Nội, nghe đồn có người đòi đổi thành Thăng Long, hị hị), và rồi là làng biển Nam Định như trong này http://dlc.dlib.indiana.edu/archive/00001576/01/kleinen_access.pdf

Đọc sơ thì thấy rất có thể là cái view của Kleinen về Làng ảnh hưởng không nhiều thì ít lên các cây đa cây đề nhà ta trong làng xã hội học và sử học, đặc biệt là ngoài Hn, mà có khi là cả tới các đ/c làm văn hóa thông tin và tuyên giáo truyền thông nữa. Ví dụ cái concept trong này http://www.vietnamjournal.org/article.php?op=Print&sid=142

Lại tìm thấy tiếp 1 bài so sánh của đ/c kleinen, so VN với Tanzania, hê hê. Dạo này gú-gồ hơi bị được. Lãnh đạo muốn lấy lòng tự nhiên cho 300 tiền mua sách, nhưng kiểu này thì sách chùa đọc còn chưa hết, mua làm gì, chỉ có LQ là thấy mua quá trời sách, hê hê, hỏng biết có đọc hay không. Nhớ hồi ở BL có biết 1 đc ngày nào cũng mua quá trời báo, từ nhật báo tới tuần báo, mà đâu có tiêu hóa nổi, hê hê, chả bù cho mình dân làm báo mà giới hạn mỗi ngày chỉ mua 1 tờ, mua tờ này thì nghỉ tờ kia. http://www.trackingdevelopment.net/resources/docs/Kleinen-mimicry.pdf

Hóa ra mình nói đúng về ảnh hưởng của Kleinen với VN, bắt ngay vở của Phan Huy Lê, hi hi, công nhận mèo dài đuôi. http://www.nld.com.vn/tintuc/van-hoa/205357.asp

Trên mạng cũng có quyển tra cứu của US Congress Library http://rs6.loc.gov/frd/cs/vntoc.html

Mà thiệt tình không biết cái thuyết của đ/c này có liên quan gì tới phong trào Làng Văn Hóa của ban tuyên giáo hồi 1990s không nhỉ, hi hi. Để tớ tóm lại phần giới thiệu về khái niệm làng trong trang 2-3 quyển Đối mặt tương tai, hồi sinh quá khứ (NXB Đà Nẵng in 2008, Xưa và Nay dịch, tớ đọc từ bản gốc tiếng Anh in từ thiên niên kỷ trước http://books.google.com/books?hl=en&id=KPh-1hWqMbkC&dq=John+%2B+Kleinen&print…)

Theo đó, khái niệm Làng được nói đến từ thập niên 1950s sau công trình nghiên cứu của Eric Wolf (1957) ở Java và Mesoamerica, khi đó “phạm trù làng Ấn Độ và làng Trung quốc được hiểu như các cộng đồng nông dân mà thành viên muốn cuộc sống tách khỏi ảnh hưởng của hệ thống chính trị bên ngoài, chỉ chấp nhận khi nào không thể tránh khỏi được” (Kleinen 1999 p.2-3). Tuy nhiên khái niệm này dần bị loại bỏ và sau này Làng được coi là phần tử phổ biến nhất trong phát triển cộng đồng và thay đổi xã hội. Làng Việt Nam lúc đầu không có mặt trong hướng nghiên cứu này nhưng dần xuất hiện vào cuối thập niên 1970s qua các công trình của Rambo (1973), Scott (1976), Popkin (1979) và Kleinen (1988, 1997). Xu hướng này còn trở thành phần quan trọng trong các tranh cãi về cách mạng xã hội ở các nước kém phát triển, hay dùng để giải thích sức mạnh kháng cự của Việt Nam trước các thế lực nước ngoài, như trong nghiên cứu của McAlister và Mus (1970), FitzGerald (1972) và Paige (1975). Các nghiên cứu làng trong vùng ĐNÁ được liên kết với các hướng như nghiên cứu giai cấp nông dân và mối quan hệ giữa nhà nước và giới elite ở vùng sâu vùng xa, hay ‘phát hiện thấy’ hộ gia đình là đơn vị kinh tế (Hart et al. 1989, Schulte Nordholt 1991, Halib and Huxley 1996). Một số tranh luận xét lại khả năng khái niệm làng xã do chính sách thuộc địa dựng ra để invent tradition (một khái niệm trong nghiên cứu về xây dựng chủ nghĩa dân tộc do Hobsbawm đưa ra, khá phổ biến trong trào lưu nghiên cứu dân tộc học thời hậu đệ nhị thế chiến) như trong Breman (1980, 1988, 1997), Ruiter and Nordholt (1989), Bơmgaard (1991) http://books.google.com/books?hl=en&id=KPh-1hWqMbkC&dq=John+%2B+Kleinen&print…

Tiếp đê. Kleinen ghi nhận nghiên cứu đầu tiên về làng Vn theo trào lưu hiện đại (cuối ethnology, đầu anthropology với Robert Redfield) là của Herald Hickey (1964), nhập chung khái niệm locality và community với village. Công trình là Village in Vietnam nhưng field work chỉ giới hạn ở ĐBSCL, trong khi khác biệt giữa bắc và nam là rất lớn. Jeremy Kemp (1988) cũng công nhận sự khác nhau về chủ yếu trong tổ chức, và cho rằng nếu village không có biên giới rõ ràng thì sẽ thiếu cảm giác cộng đồng. Xu hướng nghiên cứu trong vùng ĐNÁ (Brenman 1997) cho rằng làng từng là mục tiêu của các chính sách thuộc địa và dân tộc, nhưng chưa bao giờ là kết quả của các chính sách đó. Kleinen (1997) cũng từng có nghiên cứu xác nhận như vậy, mà Grossheim (1997) thậm chí còn chỉ ra sự thất bại trong quá trình ‘thuộc địa hóa’ ở Vn. Với Woodside (1997) thì ảnh hưởng của các phong trào dân tộc đến tận hôm nay còn âm hưởng rất mạnh ở Vn, mà thậm chí làng còn được coi là ‘biểu tượng của cuộc kháng chiến dân tộc’, và sau đó là mục tiêu của công cuộc chuyển đổi xã hội (Brenman 1997). Các nhà nghiên cứu XH VN bắt đầu quan tâm trở lại đến l
àng như trong nghiên cứu của Luong (? 1992), theo xu hướng nối kết giữa mức local và supra-local, theo quan điểm như Geertz (1961) cho rằng làng là một bộ phận của một xã hội lớn hơn và có vị trí trong lịch sử hóa qua tiến trình thay đổi xã hội lâu dài.

Luong đây chắc là Hy Văn Lương (? bây giờ làm gì nhỉ?). Tiếp đi. Đc Kleinen nhận đình thời Nguyễn Làng không phải là ‘cộng đồng tự nhiên’ ổn định, mà locality cùng community overlap lẫn nhau, chịu sức ép từ cả bên trong lẫn bên ngoài, mà điểm cân bằng nằm giữa khả năng thu xếp công việc nội bộ và bảo đảm công việc thu thuế. Câu này hay đây: “Quyền lực địa phương được cơ quan hóa thông qua các nhà công (đình làng) đảm nhiệm cả chức năng thế tục (secular) lẫn tôn giáo, nhưng kết cấu (việc xây dựng) đình làng cùng tín ngưỡng thờ thần làng (protective spirit) chủ yếu là nhằm đề cao sự bảo hộ của nhà nước” (p5). Quyền lực chính trị cũng như vai trò (status) chủ yếu là qua giáo dục (thi cử) và sở hữu ruộng đất. Sự tôn kính (venerate) với thần làng được dùng để điều tiết các quan hệ nội bộ. Các nghiên cứu của Popkin (1979) và Boudarel (1991) cho thấy mối quan hệ giữa làng xã và chính quyền trung ương thời tiền thuộc địa yếu hơn là chính quyền thuộc địa thường lầm tưởng.

Quyền lực của người lãnh đạo làng xã hiếm khi được tuyệt đối và phụ thuộc vào cả địa vị kinh tế lẫn chính trị-xã hội, nhưng chính quyền thuộc địa lại chỉ chú trọng tới lượng đất đai mà người đó sở hữu, cuối cùng đành bỏ dở chính sách cải tổ làng xã. Chương trình tái cấu trúc của chính quyền cách mạng cũng thất bại, bất kể đã tiến hành cải cách ruộng đất. Hiện Vn có 8-9000 administrative village (Nien Giam Thong Ke 1994 [1995]), nhưng con số làng thực tế nhiều gấp 2-3 lần. Về mặt nghiên cứu thì đc Kleinen nói không nên trình bày làng Vn theo kiểu bi-polar nữa mà nên là continuum, thậm chí cũng không nên coi làng ở ĐBSCL là mối quan hệ lỏng lẻo của làng (các đc Vn như anh Thêm nay vẫn hay nói như vậy, nhất là các ‘cụ’ ngoài Hn). Nông thôn Vn không phải là tập hợp (aggregation) các làng để mà nghiên cứu trên bình diện intra-rural. Khi mở cửa kinh tế thì làng lại còn bị xáo trộn mạnh hơn từ bên ngoài (đặc biệt các làng gần thành phố lớn). Ngày nay không còn ai coi làng là đơn vị đại diện cho các thành viên sống trong đó nữa, mà nghiên cứu từng hộ gia đình và cá nhân cụ thể trong các vai trò khác nhau như kinh tế xã hội và giới tính rồi các mối quan hệ multi-strand (?)

Rảnh thì còn phải đọc lan thêm sang đây nữa, hơi bị wải rùi. http://books.google.com/books?id=o8-rJr2QmYkC&pg=PA267&lpg=PA267&dq=John+%2B+…

ad 26Aug ranh thi cho len day http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/08/080825_john_kleinen.shtml

Tags: ,

7 Responses to “John Kleinen”

  1. Hihi Hehe Says:

    Có một giai thoại rất hay về bác này là khi nghiên cứu cái làng ở Hà Tây mà bác ấy viết thành sách đó, bác ấy sống trong làng cùng với bà con. Hàng ngày khi bác ấy đi khảo sát, nghiên cứu, phỏng vấn chi đó… Trên đường đi, bà con gặp bác ấy thì chào bằng câu ” Bác John đi đâu đấy”! Thế là bác hồn nhiên trả lời: ” Đi thẳng”! ” Đi thẳng”!, ” Đi thẳng”!

  2. Hihi Hehe Says:

    Hi hi, quên, bây giờ phải gọi là cái làng ở Hà Nội 2!

  3. Chaien Says:

    Mình lại tưởng làng này thuộc Hà Bắc (hoặc HN mở rộng?) thời 1988-1991, sau mới chỉnh lại địa giới và đc này thậm chí còn bị an ninh của Hà Tây mới lập năm 92 theo sát. Thấy bác í khai trong tài liệu như vậy http://books.google.com/books?hl=en&id=KPh-1hWqMbkC&dq=John+%2B+Kleinen&printsec=frontcover&source=web&ots=V8u7zu7Z-c&sig=6csa1m2UKeIuugOWHw9YrX0XAlg&sa=X&oi=book_result&resnum=2&ct=result#PPA22,M1 còn mình thì đẻ ở HN như mạn Bạch Mai, và sống từ cái thời còn Hà Bắc và Hà Nam Ninh nên lạc hậu lắm, hê hê.

  4. Chaien Says:

    Mình lại tưởng đc này là prof chứ, không phải nước nào cũng áp dụng chế độ phong GS cấp nhà nước như ở Vn.
    http://home.medewerker.uva.nl/j.g.g.m.kleinen/

  5. Hihi Hehe Says:

    Ở Hà Lan Bác John chưa được coi là GS chứ không phải “GS hơi bị to”.

  6. Hihi Hehe Says:

    GS ở Hà Lan còn khó hơn ở VN. Ở VN nhà nước phong nhưng không hạn chế số lượng, còn ở Hà Lan do Nữ Hoàng bổ nhiệm và kiểu như ông này mất đi thì mới được bầu ông khác vào ( nên khó). Tin mới nhất, bác John vừa được công nhận Phó GS rồi.
    Làng bác John nghiên cứu để viết sách “Đối mặt tương lai, hồi sinh quá khứ” là làng La Tinh(gần Hà Đông) thuộc Hà Tây cũ, bây giờ là HN 2, chưa bao giờ thuộc Hà Bắc cả, hi hi, ( Chắc bác không phải dân Bắc Kỳ nhỉ).

  7. Hihi Hehe Says:

    U hu,có khi tui mới lẫn nhỉ! một số vùng của Hà Tây thì nhiều lần cũng đã là Hà Nội rồi, nhập vào tách ra suốt.Làng La Tinh ngay sát thị xã Hà Đông ( nay là Thành phố Hà Đông), đi qua Thị xã là đến, nếu thuộc Hà Bắc thì khó hình dung nhỉ.Thời Hà Nam Ninh, thì Hà Đông thuộc Hà Sơn Bình thì phải. Thui, lộn tùng phèo hết cả lên rùi. Đấy, tui cung cấp cho bác thông tin Làng Tơ trong sách của bác John là làng La Tinh ( thuộc hệ thống các làng La- chuyên dệt tơ lụa ở Hà Đông)thôi, còn nó thuộc về đâu trong lịch sử thì tui cũng chịu.
    Tui hay vào blog của bác vì học hỏi được nhiều. Cám ơn nhiều nha!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: