Motif

Lòng vòng trên mạng một chút buổi sáng thấy có bài phân tích của Võ Phúc Châu dưới Tiền Giang coi bộ rất có triển vọng – theo ngạch cultural anthropology, coi như cũng cùng ngành với tui. Trong bài này dùng narrative là chữ motif của Pháp, hơi cổ nhưng cũng phần nào lột tả được cái ý cần nói. Nhưng nếu đã dùng chữ nước ngoài là motif thì tại sao không dùng luôn chữ mới là narrative luôn, vì motif nhiều lúc còn liên quan tới chính trị và tuyên truyền – motivation – cái động cơ viết truyện của tác giả. http://vannghesongcuulong.org/vietnamese/vanhoc_tacgia.asp?TGID=629&LOAIID=24

Truyền thuyết – myth là những tư liệu rất lý thú để nghiên cứu văn hóa, đặc biệt là văn hóa dân gian. Người ta chú ý tới các yếu tố như thời gian, không gian và con người. Về thời gian thì không chỉ đơn giản là thời gian tuyến tính, thời gian lịch sử, mà còn có thể là các kiểu thời gian khác nữa, đặc biệt là sacrified time, ví dụ với con người sống theo nhịp tự nhiên, nhưng lịch công giáo đặt ra tháng, thực tế thì từ ngày 30 tháng 1 sang ngày 30 (hi hi, 28/29) tháng 2 đâu có cái gì lặp lại đâu (nhưng với dân thành phố thì có – là tháng tính lương, tính thuế… Qua tham số thời gian người ta có thể đạo hàm tích phân tính ra văn hóa. Không gian cũng vậy, ví dụ trong bài viết có nói tới không gian thiêng Đồng Tháp 10. http://vannghesongcuulong.org/vietnamese/vanhoc_tacpham.asp?TPID=8408&LOAIID=…. Bên tay phải có khá nhiều bài viết, chắc là trong luận án TS của tác giả. Hơi buồn vì trình độ TS ở Vn còn thấp hơn Master bên này, nhưng thôi vậy là hài lòng lắm rồi, quan trọng nhất là tuốt dưới miệt Mỹ Tho mà cũng có người tiến bộ hơn trên SG trong ngành này.

Đây là định nghĩa của đ/c Châu: (*) Ở đây, chúng tôi xem motifyếu tố đặc trưng của truyện cổ dân gian. Nó là đơn vị tế bào hạt nhân để xây dựng nên cốt truyện, là một thành tố tạo nên mẩu truyện. Những thành tố này hết sức cơ động, bởi có thể tách rời, lắp ghép được. Chúng có đặc điểm hay lặp đi lặp lại, nhất là luôn mang ít nhiều nét khác lạ, đặc biệt nào đó. Mỗi motif như thế thường có một cơ sở văn hóa – xã hội nhất định, chứa đựng những tư tưởng thẩm mỹ nhất định. Đào sâu ý nghĩa các motif này, chúng ta phát hiện phần nào vẻ đẹp riêng mỗi thể loại, màu sắc địa phương, tính cách dân tộc (VPC).

Đọc thêm chút nữa thì thấy đúng là đ/c này ảnh hưởng của thuyết narrative vì cũng trích dẫn Propp khá nhiều. http://vannghesongcuulong.org/vietnamese/tulieu_tacpham.asp?TPID=8371&LOAIID=…

ad Lờ vờ xem lại cái text của Nguyễn Vy Khanh (ai thích có thể vô trang www.hobieuchanh.com) thì thấy Đạo Lý đã embedded (thai nghén, đậm đà, hê hê) ở miền Nam từ cả trăm năm trước. Ví dụ như cái Tam Cang (phép, luật, nghĩa?) mà Petrus Ký từng nói từ 1888 (Thông Loại Khóa Trình, số 2):

“…ở dưới đời, người ta không phép sinh ra mà ở một mình cho đặng. Có cha có mẹ, có anh em chị em, bà con cô bác, có bằng-hữu, thân-quyến. Có vợ có chồng sanh con đẻ cháu ra nối dòng; thành nên gia-thất; nhiều ra, ở lan ra có xóm có làng, có huyện, có phủ, có tỉnh, có xứ, có nước, có ra như vậy thì phải có tôn-ti, đẳng-cấp, nên phải có vua có chúa, có quan có quyền mà cai-trị, gìn-giữ đùm-bọc lấy nhau cho yên nhà vững nước.

Vì vậy phải có đạo tam-cang ràng-rịt vấn-vít nhau, mà giữ phép ở với nhau cho trên thuận dưới hòa, thì mới bảo hộ nhau được. Lớn theo phận lớn, nhỏ theo phận nhỏ các y kỳ phận thì bằng-an. Vua cũng có phép buộc phải ở với tôi dân làm sao; con dân cũng có luật buộc phải ở với vua quan thế nào cho phải đạo. Cha mẹ có phận phải giữ với con-cái cách nào; con-cái có phép dạy phải ở làm sao với cha mẹ cho trọn niềm; còn chồng với vợ cũng có ngãi phải giữ với nhau cho trọn nhân trọn ngãi nữa. Ấy là ba mới cả, là chánh giềng làm nên tấm lưới chắc chắn vững bền”

hê hê, hiểu được 100% chết liền, “các y kỳ phận thì bằng-an” nghĩa là sao đây? hi hi.

Tags: ,

One Response to “Motif”

  1. Nhocmap_in love Says:

    Cục cưng Chaien, cậu lại làm khó rồi, chủ đề này khó gặm quá, tớ chịu thôi, chắc phải đọc vài lần mới thấm. Bên cạnh đó, cám ơn về đề tài Narrative.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: