Thân phận

Tớ đang tu từ, tức là tìm chữ đó, nhưng không phải để làm thơ hay viết văn, mà để diễn tả một khái niệm mới (cũng rứa nhỉ). Chưa tìm được cái gì hoàn toàn bị thuyết phục cho nên đem ra đây cho pà con góp ý vậy.

Chuyện là thế này nhé, khi làm interview rồi dùng ground theory để generalise lên (ai không quan tâm đến phương pháp thì cứ bỏ qua đoạn vừa rồi) thì tớ thấy người Việt khi nói đến bản sắc, tính cách thường nhắc rất nhiều đến hai vấn đề, thứ nhất là nguồn gốc/root, từ đâu tới, quê ở đâu, con cái cháu chắt nhà ai, thứ hai là chuyện sống/live – ở đâu, sống như thế nào cho phải phép, kèm theo là rất nhiều luật lệ và nguyên tắc/rule phải tuân thủ. Tới đây thì tạm ok. Nhưng vấn đề là tớ còn muốn tóm hai vấn đề vừa nêu thành một khái niệm chung, bao trùm cả hai khái niệm trên là Nguồn gốc và Lề thói.

Lúc đầu tớ định lấy chữ Điều, kiểu như là Biết Điều, nhưng nhiều người nói không phải. Tớ cũng định lấy chữ Nhịn, hay Nhẫn, là cái đang mốt hiện nay, nhưng như vậy cũng chưa toát lên được cái nguồn, và cũng không hoàn toàn bao trùm cái Nguyên tắc. Tớ cũng tính lấy chữ Lệ, kiểu như luật Lệ hay Lệ làng, nhưng chưa hiểu lắm về chữ này. Suy nghĩ suốt một đêm, tự nhiên sáng ngủ dậy (nghe hơi giống Mendeleev nhể, hê hê) thấy có chữ Thân Phận. Thân là một dạng của Gốc, Phận là một dạng của Luật lệ (?). Biết Thân Biết Phận nghe cũng hơi giống với Biết Điều, nhưng không biết thế nào. Các cô các bác các chú các em các chị các cháu cho ý kiến nhể. Ví dụ nếu tớ nói rằng Nét đặc trưng của Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam là khái niệm Thân phận – thì nghe nó thế nào nhỉ?

Tags:

14 Responses to “Thân phận”

  1. con tằm Says:

    anh nghĩ sao về khái niệm “khép nép” ạ..nhớ là có nghe ai bảo qua vậy..^^

  2. neo Says:

    Thằng cha mập chaien sến wá! Thân phận cái giề. Ngu dốt mà ra cả thôi. VN làm dek gì có bản sắc văn hóa. Từ ngữ sáo rỗng! Ai kể dùm bản sắc văn hóa VN phân biệt với Tây, Tàu, Ấn, Mã Lai … chỗ nào? Bây giờ thấy báo đài ít nói đến cụm từ này hơn hồi mấy bố như Nguyễn Khoa Điềm còn tại chức. Copy của thiên hạ cả. Cái cọp trước cái cọp sau. Cái cọp chỗ này cái cọp chỗ kia. Dek có khả năng sáng tạo nên mới toàn sao chép của người khác. Học ko đến nơi đến chốn thế mới khổ. Không ngu dốt thì là gì?

    Thiển ý của tui là dzậy !

  3. Autumn Says:

    Iem đồng ý với một bác trên kia rằng thân phận nghe có chút hơi hướng tự ti và “khổ sở” thế nào đó, thường hay dùng để nói về đẳng cấp thấp, thiệt thòi… Nhưng có thể về v/đề bác đang nghiên cứu thì đây lại là lựa chọn không tồi lắm! Mặc dù có thể chưa chính xác. Tâm-thế dùng nhiều, nhưng thường nghiêng về góc độ tâm lý học. Nói chung là em cũng chưa biết dùng từ gì để diễn tả đúng cái ngâm cứu của bác, nhưng số-phận hay tâm-thế nghe đều không ổn.

  4. Cô Miêngg Says:

    Chưa thật hiểu hết ý bạn, nên chỉ xin lạm bàn 2 chữ thân phận và biết điều.

    Theo cảm nhận riêng của tôi, “thân phận” nghe có vẻ thiệt thòi lắm. “Biết điều” chủ động hơn.

    Nó làm ta liên tưởng tới :

    1/ Một người cư xử đàng hoàng vì biết thân phận của mình nằm ở khúc nào trong các giai tầng xã hội;

    2/ Một kẻ xử sự biết điều vì biết người biết ta, biết cách sống cho đẹp, cho tử tế… Từ đó tự đặt mình ngang với người trong mối quan hệ đang hướng tới.

    Khái niệm chung cho “nguồn gốc và lề thói” coi bộ khó tìm. Nhưng bạn có nghĩ tới hai chữ “tâm thế” chưa ?

  5. Zaisev Says:

    Thân phận thì có vẻ còn lớn hơn cái khái niệm để chỉ bản sắc văn hoá Đại Việt.
    Để chỉ số phận người Việt thì đúng hơn…Số phận người Việt, dân tộc Việt

  6. Cô Miêngg Says:

    about your message :

    Thực ra từ “tâm thế” CHƯA có trong tự điển, có thể nói là từ mới và khó dùng vẫn còn bị lạm dụng. Những gì tôi hiểu về hai chữ này cũng không chắc đúng.

    Nôm na một chút thì nó là “tâm lý” và “tư thế” của ta khi đối mặt với một vấn đề nhìn nhận và xử lý nó. Có cảm giác như ta hoàn toàn chủ động.

  7. 2Ti Says:

    Vô tình dạo qua blog này, thử nêu ý cò: Bạn xem “Văn hoá làng xã” có chính xác hơn không? Xin lỗi nếu đã đường đột nhé.

  8. Hiep Tran Says:

    @ neo: VN mình tiếp thu các nền văn hóa khác. Nhưng Ở đâu cũng có đặc trưng riêng, ví như anh A nghe chuyện C và anh B cũng nghe chuyện C, mỗi người đầu có cách cảm nhận ko thể nào hoàn tòan giống nhau, rứa nhé anh 😀

    @ anh Chaien: em cũng thấy mình nên nghiêm cứu lại anh à, giờ em lật từ điển Tiếng Việt ra đã T_T

  9. Mshaudau Says:

    Người Việt duy tình hơn duy lý.

    Chữ “thân phận” thì không thể, dù phân tích ra Thân/Phận thì có vẻ đầy đủ những điều Chaien muốn đề cập. Còn chữ “biết điều” thì đúng với bản tính nổi trội là “duy tình” đấy, nhưng nghe vẫn không ổn.

    Ý kiến của tớ là Chaien hãy…. ngâm cứu thêm nữa đi, hehhe….

  10. Hihi Hehe Says:

    Tui thì tui cho rằng nét nổi trội của bản sắc văn hóa Việt Nam là duy tình.
    Đặc trưng duy tình thể hiện rất rõ trong ngôn ngữ giao tiếp như việc sử dụng từ xưng hô trong gia đình trong giao tiếp ngoài xã hội, cũng như hệ thống từ biểu cảm cuối câu và các từ tình thái …

  11. Hihi Hehe Says:

    Comment trước lạc đề. Không tính. Theo tui bác thử xem nếu nói ” nét đặc trưng của bản sắc văn hoá Việt nam là sự ý thức về thân phận” thì thế nào?

  12. Chaien Says:

    Thầy Phạm Đức Dương cho một chữ gì mà cũng quên mất tiêu rồi, thân mệnh hay tâm mệnh gì gì đó, rồi con và người nữa, nhưng thấy thầy cũng không phản đối chữ thân phận, chỉ có cái hơi lạ thôi. Hê hê, đem thầy Dương ra không phải để dọa ma, mà là để nhờ các bác tiếp tục tư duy giúp thôi. hi hi.

  13. Chaien Says:

    Một cô bạn người Đài Loan nói tiếng Hoa gọi identity là Ren Thủng, tức là Nhận Thống. Còn với cô, bản sắc dân tộc VN qua thơ văn là Diễn.

  14. Hihi Hehe Says:

    Nếu muốn có “một khái niệm chung, bao trùm cả hai khái niệm trên là Nguồn gốc và Lề thói” thì theo mình nên dùng là “ý thức về thân phận” vì người Việt rất coi trọng việc ý thức về thân phận và từ sự ý thức này sẽ quy định cách ứng xử của anh ta trong mọi mặt của cuộc sống.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: