Hết Tết

Thêm một ngày nắng đẹp, và chả còn dư âm gì của Tết ngoài miếng bánh chưng để bên ngoài ăn chưa hết và 1 cái bánh chưng mới cho vô tủ lạnh bữa nào rảnh chiên lại ăn. Tối qua mới đọc xong quyển Understanding Vietnam của Neil Jamieson, xuất bản từ năm 95. Khá hay, tư liệu chính là dòng văn học Tự Lực Văn Đoàn (sao lại dịch sang tiếng Anh là Mores nhỉ?), đồng thời hệ thống sử liệu cũng được trình bày khá đầy đủ, tập trung vào giai đoạn từ khoảng 1930 đến 1975 (cha nội này từng nghiên cứu thực địa nhiều ở miền nam trước 75, đọc được văn thơ tiếng Việt, dịch sang tiếng Anh khá hay).

Phương pháp nghiên cứu của đ/c này cũng khá giống tui, constructionist-interpretation, dựa vào dữ liệu là text để reconstruct xã hội và tìm ra một cái pattern văn hóa xuyên suốt trong toàn giai đoạn với trợ giúp từ 2 nguồn dữ liệu phụ là lịch sử và thông tin về tác giả của các text đó. Nói đến text tức là nói đến narration – và Jamieson đã tìm ra một số narrations khá hay đối với tui, ví dụ như vấn đề individualism (hệ tư tưởng cá nhân – mà từ đó tạo nên bản sắc) thông qua các nhân vật được Tự Lực Văn Đoàn xây dựng, hoặc chính họ như trong trường hợp bài thơ tự họa của Thế Lữ. Với Jamieson thì đây là sự lặp lại quá trình từng diễn ra ở châu âu 100 năm trước – có lẽ phù hợp với cách nghĩ của Benedict Anderson (sách cũng xuất bản trong khoảng 95) về các làn sóng khi phân tích ảnh hưởng của nền giáo dục Pháp lên Việt Nam.

Jamieson dùng hệ thống phân tích khá cổ điển trong xã hội học là dùng các cặp đối lập – contrast, giải thích cũng khá chỉn chu, nhưng théc méc của tui là tại sao ổng biết tiếng Việt rành như vậy, từ Tình Nghĩa cho đến Nhân Đức Hiếu, giải thích đủ, mà tới hồi cặp đối lập lại dùng khái niệm tiếng Tàu Jin and Yang của chữ âm và dương trong tiếng Việt. Nhưng có lẽ đã là metaphor thì dùng chữ gì cũng được, nhưng tại sao lại không dùng tiếng Anh? Hay Jin&Yang bây giờ đã là tiếng Anh mất rùi?

Nói gì thì nói, vừa xong tớ cũng vừa viết tạm xong một item về Neil Jamieson cho Wikipedia, lại còn đá vào trang Tự lực văn đoàn để thêm cái phần này vào nữa chứ, hi hi chứ toàn quan điểm của Bộ văn hóa thông tin VN thôi thì không được (lúc nào sẽ chuyển sang Bộ tuyên giáo nhỉ, hê hê). ttp://vi.wikipedia.org/wiki/Neil_Jamieson

Nói chuyện Wikipedia mà buồn cười, bữa trước có 1 người bạn từ hồi nhỏ, giờ sống ở Mỹ, nhắc đừng có trích Wikipedia nhiều quá, vì ai thò tay vào sửa cũng được. Tớ thì không bao giờ trích dẫn Wikipedia trong luận văn hay bài essay, nhưng sắp tới lúc viết bài cho Talawas chắc phải trích, vì những người như đại văn hào Nguyễn Huy Thiệp (viết đúng tên không nhỉ, hê hê) nhắc đến Wikipedia cứ như là kim chỉ nam vậy, mà trong khi gặp người soạn kim chỉ nam như tớ lại không thèm chào, hê hê. Nhưng tớ cũng phải ráng sức soạn Wikipedia mỗi khi có thể, vì với rất nhiều thanh niên và kể cả tri thức nữa, người Việt Nam, đây là cách duy nhất để họ tiếp cận với tri thức. Nhưng cái phiền của Wikipedia là mình vừa viết một bài, trong bài đã lại đẻ ra thêm vài khái niệm nữa phải viết tiếp, hi hi. Như bữa nay tớ vừa nhắc tới Jamieson, đã phải lên kế hoạch viết tiếp Nora Taylor, Keith Taylor, David Marr… và nhiều đồng chí khác nữa, nhưng cũng may là Tocquevill đã có người viết, Edmund Malesky và David Koh thì tớ đã xử xong từ nhiều ngày trước. Ngồi viết blog mà mùi bánh chưng thơm quá, chẹp chẹp, thôi thì có thực mới vực được đạo đê.

ad. Tạm soạn xong cái item về Jamieson, tự nhiên ngồi nghĩ vẩn vơ. Quyển này xuất bản năm 93, chắc vài năm sau sẽ về tới Vn. Tất cả những gì cần biết về Nhân Văn Giai Phẩm lẫn Tự Lực Văn Đoàn đều có sẵn, vậy mà tại sao các ‘nhà nghiên cứu’ như Lại Nguyên ân cứ ra hết công trình này tới công trình kia, chỉ na ná nhắc lại cái ý của Jamieson, thậm chí còn chưa nói được tới Phan Văn Vĩnh như Goscha, hay nền giáo dục Pháp như Benedict Anderson. Trí thức Việt Nam đâu mất hết rồi nhỉ?

3 Responses to “Hết Tết”

  1. HaoNhien Vu Says:

    Jamieson phân tích xã hội VN theo kiểu cultural anthropologist: Văn học phản ảnh xã hội, do đó muốn tìm hiểu xã hội thì có thể tìm hiểu văn học.

    Phương pháp đó pre-assume là không bị ai INTERFERE với phương pháp đó – among other things, là văn học không bị kiểm duyệt….

  2. Chaien Says:

    @HaoNhien: Cultural anthropologist làm việc trong không gian rộng hơn là literature anthropologist, vì cái họ tìm nói chung là cultural pattern, cho nên tài liệu có thể là bài viết nổi bật trên báo, lời tuyên bố của nhân vật nổi tiếng, nội dung truyền thông đại chúng, phỏng vấn hoặc survey – tất cả các phương pháp này đều được áp dụng trong luận văn của Jamieson. Ngoài ra, trường xã hội Ba Lan, mà Znaniecki sau này khởi xướng ra Chicago School ảnh hưởng mạnh trong hệ thống anthropology ở Mỹ, còn sáng tạo và hoàn chỉnh thêm một phương pháp nữa, là nghiên cứu hồi ký và tất cả những gì liên quan tới hồi ký như kỷ vật, phỏng vấn hồi tưởng…

  3. Con Đường Nhỏ Says:

    Anh iu ở bên đó cũng có bánh chưng hả? hehehehe.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: