Analytic induction

Ini. Lại thêm một khái niệm cần phải làm rõ, phát xuất từ phương pháp nghiên cứu xã hội, nâng lên thành vấn đề triết học của TK20, liên quan đến logic, và cả toán học (qui nạp), điện tử nữa (cuộn dây cảm biến), từ từ sẽ giải quyết hết, mà hình như cách đây hơn tháng có nhắc sơ rồi, copy mấy cái link vô đây để mai còn nhớ mà đọc thêm trước khi viết tiếp. http://en.wikipedia.org/wiki/Inductive_reasoning, http://en.wikipedia.org/wiki/Backward_induction, http://en.wikipedia.org/wiki/Analytic_induction, http://en.wikipedia.org/wiki/Mathematical_induction

Bắt đầu thôi, Induction là khái niệm phần nào không lạ lùng gì lắm ở VN, trong toán nó chính là phép qui nạp, hay dùng với chuỗi số chứng minh định lý đúng với giá trị k=1, xong rồi chứng minh nó đúng với giá trị n=k+1, tức lần lượt gia tăng giống hiệu ứng domino. Tuy nhiên có ít nhất một cái phản ví dụ cho thấy chứng minh qui nạp cũng không hoàn toàn đúng, nhưng dù sao thì về mặt logic nó vẫn được chấp nhận, và được coi là một trong số các phép thuộc nhóm inductive reasoning – tới đây thì khó dịch sang tiếng Việt rồi. Bạn nào rành tiếng Anh thì chắc còn biết thêm một nghĩa nữa của induction là dẫn nhập (hay dùng từ này nhỉ?), thường sinh viên mới vào trường hay được dự một khóa giới thiệu sơ về trường lớp, qui tắc và đủ mọi thứ lặt vặt cần thiết, hay tất cả các nhân viên mới của cơ quan tui đều được học một khóa kiểu như vậy, kéo dài 3 ngày, ở KS Hilton, hơi bị sướng. Induction cũng là phần mở đầu một vở kịch, hay giai đoạn đầu của một quá trình sinh học, vd như sinh đẻ.

Quay trở lại cái vụ khái niệm, inductive nhiều lúc còn được dùng để chỉ phép suy diễn ngược lại với deductive (phép suy ra theo chiều từ trên xuống – đúng cho tất cả cho nên đúng cho từng trường hợp cụ thể – do các nhà triết học thời 600-300BC như Aristoteles và Pitagoras nghĩ ra – nay hay được các thám tử dùng, giống như trong truyện Sherlock Holmes), và khá phổ biến trong thế kỷ 20 với những tên tuổi như Karl Popper và David Miller (phép suy ra theo chiều từ dưới lên – đúng cho một số lượng nào đó các trường hợp cụ thể cho nên đúng với tất cả – với nhiều thể loại như khái quát hóa, đánh đồng hóa, tương tự hóa, tổng kết quá khứ dự đoán tương lai…). Reasoning tức là phép suy ra, là lối tư duy khá phổ biến ở phương Tây, mà theo mình thấy, coi bộ ít phổ biến ở Vn, mà người Vn hay nói là tụi Tây duy lý đó. Suy ra chính là cái chính của ‘lý’ của phương Tây. Nhưng suy ra cũng cùng bảng chân trị với phép ‘A hoặc không-B’ đấy, cho nên nhiều lúc suy nghĩ phương Đông dùng tình cảm, không dùng liên kết suy ra, có thể cũng giống hệt nhau về bản chất (kết quả), chỉ khác hình thức thôi. Cái vụ này từng nói ít nhiều ở đây http://blog.360.yahoo.com/blog-c4fwAN4zeqi8D.JXuWThXsk0IbGsY37B?p=70#comments, hay đây http://blog.360.yahoo.com/blog-c4fwAN4zeqi8D.JXuWThXsk0IbGsY37B?p=5

Trong ngành điện tử, induction còn là khái niệm để mô tả lực điện từ do cuộn dây tạo ra, mà sức mạnh tỷ lệ thuận với số vòng dây quấn http://en.wikipedia.org/wiki/Electromagnetic_induction (chừng nào rảnh mình phải chịu khó ngồi soạn Wikipedia bằng tiếng Việt nhỉ, chưa phải là tài liệu đáng tin cậy hoàn toàn, nhưng có thể dùng để truy cứu nhanh, bổ sung lại kiến thức mình đã biết). Có lẽ đây chính là cái nghĩa mà Florian Znaniecki – nhà xã hội học Mỹ gốc Ba Lan – đã dùng để gọi phép tư duy của mình là analytic induction. Đặt ra một khái niệm, rồi lần lượt truy cứu từng case một xem đúng hay sai, nếu sai thì loại trừ, đặt ra khái niệm mới, hoặc bổ sung, gia giảm, thay đổi khái niệm hiện tại. Cứ như thế cho đến hết số case hiện có hoặc không tìm được case mới nào làm phản ví dụ (deviant), và statement của bạn trở thành universal (tìm ra qui luật tổng quát?). Bạn có thể đọc thêm ở đây http://en.wikipedia.org/wiki/Analytic_induction, hoặc ở đây http://www.vanguard.edu/uploadedFiles/faculty/dratcliff/analytic.html, hay đây http://www.sscnet.ucla.edu/soc/faculty/katz/pubs/Analytic_Induction.pdf.

Nếu có ai nói ngành xã hội và nhân văn tư duy hoàn toàn khác với các ngành tự nhiên thì bạn có thể đem trường hợp này ra làm phản ví dụ để thấy cả toán và điện tử nữa cũng được ứng dụng trong một số nhánh của xã hội học. Đó cũng chính là điều mà Znaniecki cố gắng làm, chứng minh xã hội học hoàn toàn có thể là một ngành học như tự nhiên – nghiên cứu bản chất vấn đề bằng các phương pháp của khoa học tự nhiên. Và như vậy, sinh viên vào khoa này phải thi khối A, hi hi chứ không phải C. Thực ra mình sẽ yêu cầu sinh viên thi toán, lịch sử và ngoại ngữ – hình như là khối D’ thì phải? (- văn + sử). Nếu bạn là dân kỹ thuật hoặc kinh tế chuyển sang nghiên cứu xã hội như mình, thì chắc chắn đây sẽ là lựa chọn dành cho bạn, khỏi mắc công đi tìm đâu xa. À, bạn cũng có thể chọn survey – nghiên cứu trên bảng câu hỏi thăm dò random theo xác suất và tổng kết bằng thống kê để ra kết quả – nhưng cái đó lại là một lãnh vực khác nữa rồi, kêu bằng quantity research chứ không phải quality research, cái mình đang nói tới.

Lần mò trên mạng một lúc tự nhiên đọc thấy bài này, anh Khổng Minh Dụ – phụ trách A-25 (hay PA? lúc đó anh Hoàn làm trưởng ban tuyên giáo HN, mà cũng có thể là A, vì anh Hoàn cũng là phó ban tuyên huấn TW), hê hê, sao CA lắm người họ Khổng thế nhỉ, riêng em Khổng Loan thì chính thức nói em không phải CA, hi hi, à mà phải nói bên an ninh nhiều họ Khổng, chứ CA thì phải hiểu là C, các pác nhỉ. http://antgct.cand.com.vn/vi-VN/nhanvat/2007/11/51915.cand?Page=2

Tags: , ,

4 Responses to “Analytic induction”

  1. Malibu Says:

    hế hế. vầng, em không fải là công an!

  2. Malibu Says:

    hế hế. vầng, em không fải là công an!

  3. Hihi Hehe Says:

    Ở trường Đại học KHXH&NV, tất cả các khoa đều tuyển sinh khối D và kết quả cho thấy, sinh viên khối D học khá hơn hẳn. Khối D thi: toán -văn – ngoại ngữ. Hihi, mấy ông GS Sử ( ông Lê, ông Tấn, ông Giang, ông Ngọc…) đều là dân toán bị bắt sang học sử

  4. Hihi Hehe Says:

    Ở trường Đại học KHXH&NV, tất cả các khoa đều tuyển sinh khối D và kết quả cho thấy, sinh viên khối D học khá hơn hẳn. Khối D thi: toán -văn – ngoại ngữ. Hihi, mấy ông GS Sử ( ông Lê, ông Tấn, ông Giang, ông Ngọc…) đều là dân toán bị bắt sang học sử

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s