Tự chuyện/truyện

Khi nắm vững nguyên tắc narrative bạn có thể kiếm sống bằng nghề viết tự truyện, kiểu như Mai Hạnh làm cho Lê Vân vậy, hoặc ít nhất là có những bài phỏng vấn cực hay nếu đã sẵn là nhà báo.

Đọc bài phỏng vấn mới nhất của em Khuê trong này http://www.vitconvn.blogspot.com/ mình nhớ tới hai bài phỏng vấn trước kia của Tuổi Trẻ http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=125987&ChannelID=3, http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=195375&ChannelID=89 và BBC http://www.bbc.co.uk/vietnamese/programmes/story/2006/09/interview_lekienthan… cùng nhiều bài phỏng vấn khác với anh Thành thì thấy bài này chả có gì mới. Nếu bạn là phóng viên và được giao nhiệm vụ hoặc có cơ hội gặp anh Thành bạn sẽ làm gì?

(ad 5Oct07, em Khuê đã sửa đôi chút và nhờ thêm hình cùng subtitle mà bài pv đã có một chút narrative, đọc hay hơn, nhất là bài nhạc khiến mình phải bật đi bật lại cái trang đó để nghe – phối âm hay, người chơi giỏi, nhiều tâm sự – có thể nói phần nào thẩm âm rất tốt với cách hòa âm mới. Và mình đem bài em Khuê ra vi phân không có nghĩa là chê đâu, vì quí vị có thể đọc thấy rất nhiều bài pv hay của em trong trang nhà, chẳng hạn như bài này http://vitconvn.blogspot.com/2007/04/gio-s-trn-vn-kh.html, cũng có thể do anh Khê là chuyên gia trả lời pv nên đã tạo ra một cái narrative cho riêng và cô pv đơn giản là chép lại)

Trước hết là homework – đọc hết những bài pv trước có liên quan để khỏi tốn giấy và thời gian của độc giả phải đọc lại những gì họ đã biết còn bạn chưa biết. Tiếp theo đó hãy lên kế hoạch đặt ra một cái narrative để stimulate interviewee đạt đến cảnh giới đó. Nhớ là stimulate chứ không phải pressure nhé, vì có thể trong cuộc phỏng vấn sẽ nảy ra những narrative vô cùng hay. Ví dụ như anh Thành trong bài pv với em Khuê có nhắc đến chuyện ‘triết lý kiếm tiền/kinh doanh’ và công ty sân Golf. Đó chính là lúc người trả lời phỏng vấn đạt đến cái cảnh giới của narrative – nói ra cái ‘hiểu’ của mình vận hành theo ‘thời gian’. Bạn có thể lý luận rằng nhà báo, hoặc như bạn, độc giả của bạn muốn thông tin mới, muốn biết thêm về người được phỏng vấn chứ không cần xem kịch. Nhưng nếu thông tin được trình bày như phim thì chắc sẽ dễ hoặc thích xem hơn có phải không. Hơn vậy, khi cung cấp narrative, người trả lời phỏng vấn sẽ vận dụng hết các thông tin của mình để chứng minh, giải thích, và như vậy tức là đã ‘lộ’ thêm nhiều thông tin chưa bao giờ nói với ai.

Chính trị gia là người rất giỏi giữ kín thông tin bản thân, hoặc chỉ đưa ra các thông tin được kiểm soát. Thế mà tổng thống Ba Lan (Kwasniewski, 1998) từng một lần bộc bạch hết con người mình cho một cô phóng viên mới vào nghề, nhưng lại may mắn học được cái skill mới trong phỏng vấn. Cô ta nói chuyện với tổng thống về tennis (em Khuê có thể nói chuyện với anh Thành về golf). Đầu tiên là tổng thống Ba Lan kể về cảm giác chơi trên các sân tennis khác nhau trên thế giới, và đối thủ là các chính trị gia các nước đó – voila, bạn có thông tin về mối quan hệ giữa các chính khách rồi, toàn chuyện ở chỗ báo chí không được vào xem nhé. Tiếp theo đó ông nói đến chiến thuật, và đem ra so sánh đảng này đảng kia, đánh đơn đánh đôi với các chính trị gia trong đảng, nói xấu mình chỗ này, khen mình chỗ kia. Bạn còn cần gì hơn vậy nữa? Rồi chuyện lúc ở trong dinh không có ai, phải đánh tennis với bọn bảo vệ, lộ ra thêm chuyện bà vợ học chơi roller blader để giảm béo – thêm chi tiết hay cho độc giả nữ.

Nhưng bạn đừng nghĩ dùng kỹ thuật narrative là lừa người được phỏng vấn. Đây là sự hợp tác đôi bên thôi. Bạn có thêm tin và một bài phỏng vấn hay, người trả lời có cơ hội trình bày mình ra ở góc cạnh mình thích nhất. Nó cũng giống như một tác phẩm chụp ảnh do hai bên hợp tác vậy, bạn muốn chụp ảnh đẹp và người mẫu cũng muốn vậy, và nếu bạn không ép người ta vào khuôn mẫu, không đòi người ta cởi quần áo ra, chỉ thử áp dụng các tình huống có thể mà bạn biết càng nhiều càng tốt, thì đảm bảo là người mẫu sẽ cởi quần áo nhiều hơn là bạn nghĩ lúc ban đầu.

Bạn biết không, ngày xưa mình từng được dạy làm báo là đem đến cùng lúc cho người đọc 3 thứ họ muốn, là thông tin + giáo dục + giải trí, cho nên rất cần phải chú ý tới cái narrative, là cái để chuyên chở 3 thứ ấy, và cũng là cái giúp bạn tìm ra thật nhiều chi tiết cho 3 thứ ấy khi tìm tư liệu viết bài. Phỏng vấn để viết/phát lại nguyên văn là chuyện rất khó, cho nên cái narrative này lại càng quan trọng hơn. Một bài phỏng vấn cũng giống như một đoạn tự truyện của cuộc đời, bạn có thể chắp vài chục cuộn phỏng vấn lại thành một quyển tự truyện như của Lê Vân để nổi tiếng như Mai Hạnh. Nhưng bạn phải chuẩn bị trước rất nhiều. Bạn có thể lập luyện bằng cách phỏng vấn chính bản thân mình, tìm ra các narrative hay, viết lại, kiểu như hồi ký vậy. Nếu bạn thích thì mình có thể giúp, gửi cho mình đọc và nhận xét để bạn improve dần lên cho đến khi tự tin áp dụng trong những lần đi phỏng vấn.

Để bắt đầu, bạn hãy thử hỏi và trả lời những câu hỏi đơn giản nhất theo đúng nguyên tắc thông tin + giáo dục + giải trí: bạn là ai (cô gái hay nàng tiên, sinh viên hay gái bao…), trong cuộc đời bạn đã gặp chuyện gì mà bạn nghĩ là bài học mà người khác cũng nên học (chứ không phải bạn nên dạy nhé), và ký ức của bạn hay vui/buồn khi nghĩ tới chuyện gì
từng trải? Đó chính là cái selling point mà bạn có thể dùng để ‘cảm’ người khác để họ giúp bạn xuất bản tác phẩm như Hà Kin, thành cái đinh trong chiến dịch quảng cáo và quan trọng nhất, là cái giúp bạn hứng thú khi trả lời các câu hỏi của mình.

ad 4Oct Rất vui khi thấy có ít nhất 1 người comment – chứng tỏ có đọc kỹ bài của mình, và 1 người msg riêng nói có đọc 2 paragraph đầu và 2 paragraph cuối – chứng tỏ có quan tâm, và khổ chủ Cát Khuê lên tiếng. Bài này không phải để phê em đâu em iu, mà đúng ra phải cám ơn em đã stimulate mình vào cái mood (narrative) viết. Ví dụ hôm nay lại đọc thấy một bài khiến mình thấy tiếc tác giả đã có cơ hội tiếp xúc với một con người vĩ đại mà cuối cùng viết ra bài báo chán phèo, làm mất thời gian của người đọc http://vietimes.com.vn/vn/caulacbotyphu/3733/index.viet.

Tags:

7 Responses to “Tự chuyện/truyện”

  1. quyen le Says:

    Bài của anh viết rất hay. Thực ra bây giờ cần nhiều bài như thế để những bài báo viết theo dạng “hội chứng” cần khai thác chiều sâu chứ không phải viết theo kiểu dạng câu khách ….

  2. quyen le Says:

    Bài của anh viết rất hay. Thực ra bây giờ cần nhiều bài như thế để những bài báo viết theo dạng “hội chứng” cần khai thác chiều sâu chứ không phải viết theo kiểu dạng câu khách ….

  3. cátkhuê Says:

    Chê em à?
    😦

  4. cátkhuê Says:

    Chê em à?
    😦

  5. Mshaudau Says:

    Tớ thích bài này. Nói thêm là thích Chaien viết như thế này. Các kỹ thuật/kỹ năng được chỉ cụ thể, rõ ràng để tớ “lượm” về cho tớ mau mau mà không phải vắt óc suy nghĩ như khi đọc các entry khác….
    Nhưng giá như Chaien chịu khó ngồi “lượm” ra cái hay cái dở trong mấy dẫn chứng giúp thì tớ thích hơn. Hehe, đừng mắng, tớ biết “ăn sẵn” là không nên nhưng tật lười khó bỏ…. hehe…

  6. Nhocmap_in love Says:

    Hay đó. Bài này cũng giúp ích cho việc giao tiếp hàng ngày khi ta muốn tìm hiểu người đối diện để họ tự nhiên thoải mái bộc lộ tâm tư tình cảm, hay công việc của họ. NM quan tâm chi tiết thêm về kỹ năng hỏi và trả lời từ bài giảng dành cho người làm báo để học hỏi ( khg fải để làm nhà báo), Chaien có sẵn ở đó không? ví dụ như những câu hỏi đơn giản nào bổ sung thêm…, những cách trả lời khôn ngoan nhất🙂

  7. Nhocmap_in love Says:

    Hay đó. Bài này cũng giúp ích cho việc giao tiếp hàng ngày khi ta muốn tìm hiểu người đối diện để họ tự nhiên thoải mái bộc lộ tâm tư tình cảm, hay công việc của họ. NM quan tâm chi tiết thêm về kỹ năng hỏi và trả lời từ bài giảng dành cho người làm báo để học hỏi ( khg fải để làm nhà báo), Chaien có sẵn ở đó không? ví dụ như những câu hỏi đơn giản nào bổ sung thêm…, những cách trả lời khôn ngoan nhất🙂

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: