Phân tích văn bản

Về mặt cơ bản, công việc của nhà xã hội học, kinh tế gia, phân tích thị trường, nhà báo và cả công an nữa, làm việc theo phương pháp khá giống nhau khi xử lý thông tin. Về cơ bản có thể chia thành loại số liệu (quantitative data) và dữ liệu nội dung văn bản (qualitative data), nhưng thực chất đều là phép tích phân (tổng hợp) và vi phân (đạo hàm) như nhau thôi, mục tiêu cùng là tìm cách đọc nội dung giữa các con số hoặc hai hàng chữ. Trong trường hợp nhà báo đi thực địa đem về một quyển sổ tay ghi chép các thứ cũng giống như social researcher mang về fieldnote vậy, thì do dữ liệu thu thập được thường không đủ nhiều để chạy thống kê nên các phương pháp phân tích qualitative, tạm gọi là văn bản, là phù hợp nhất.

Qui trình như sau, đầu tiên đặt ra câu hỏi xem mình muốn tìm hiểu cái gì ở nơi mình đến – general research question, sau đó đưa ra một số câu trả lời giả thiết sample theoretically, từ đó thu thập dữ liệu ủng hộ (support) hoặc minh họa, rồi phân tích trên cơ sở đó đưa ra các phân chia (categories) hay luận điểm (concept) giúp định hình rõ nét hơn (theoretical saturation) những giả thiết lớn (generate hypotheses). Đây là một qui trình đơn giản được giới thiệu trong Alan Bryman, 2004, Social Research Methods, Second Edition, Oxford University Press. Bữa nay rảnh rỗi mình lục lại và tóm lược chương 19 coi sao – Qualitative data analysis (p.399-415).

Trước hết qualitative là dữ liệu có được từ phỏng vấn (interview) hoặc quan sát có tham gia (participant observation – giống như là chuyện Cô gái đồ long đi coi thi Hoa Hậu, ăn nhậu với đại gia, nghe ‘đồn đại’ rồi viết lại thành nhật ký. Tìm một hồi hỏng thấy bài đó ở đâu, ai là fan của em Trà có rảnh làm ơn nhét cái link đó vô trong này giúp). Người làm việc với dữ liệu cần phải đeo một cái kính đặc biệt, gọi là paradigm hay perspective hoặc như trong sách này gọi là grounded theory, tức là cái cơ sở lý thuyết mà bạn dùng để phân tích dữ liệu, có thể đọc thêm trong này http://blog.360.yahoo.com/blog-c4fwAN4zeqi8D.JXuWThXsk0IbGsY37B?p=31. Người phân tích có thể dò theo cái narrative của văn bản. Cái chữ này coi bộ khó dịch, chắc bữa nào phải viết riêng một mục về khái niệm này, đại khái là tìm ra những chỗ thay đổi trong cốt truyện, kiểu như tà thắng chánh, thằng ăn trộm đi bắt công an vậy. Cũng có thể xuất phát từ grounded theory và câu hỏi ban đầu để nghĩ ra một loạt các từ khóa có liên quan và tìm xem cứ chỗ nào xuất hiện cái từ khóa đó thì cắt cái đoạn có liên quan ra thành một phiếu. Ví dụ như trong này phần viết tiếng Anh mỗi paragraph là một cái narrative lấy ra từ quyển hồi ký của Phùng Lệ Lý Haslip, liên quan đến những từ khóa về bản sắc và mối quan hệ gia đình, xã hội, dân tộc của nhân vật chính http://blog.360.yahoo.com/blog-c4fwAN4zeqi8D.JXuWThXsk0IbGsY37B?p=27.

Thui buồn ngủ rồi, viết tiếp nữa mắc công thành viết bậy, để mai đi làm về rồi tính tiếp.

Tags: ,

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: